TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER

Türk Edebiyatının dönemlere ayrılmasında kullanılan ölçütler şunlardır:

*DİL: Edebiyat, dille gerçekleştirilen bir güzel sanat etkinliğidir. Yani edebiyatın malzemesi dildir. Dil, edebiyatın yapı taşıdır. Dilin kültürlerin gelişmesinde ve gelecek kuşaklara aktarılmasındaki önemi adsınamaz.

*DİN: Din, hem bireysel yaşantımızda hem toplumsal yaşantımızda hem de edebiyatımızda etkisi geniş olan önemli bir unsurdur. Din, dili ve kültürü derinden etkileyen toplumsal bir unsurdur. Toplumlar arasındaki kültürel farklılaşmayı sağlar. Milletimizin yaşantısında ve edebiyatımızda etkili olan dinler şunlardır:

 1-İSLAM DİNİ: Atalarımız İslam dinini seçmekle sadece din değiştirmediler. Zaten geniş olan medeniyet dünyamıza oldukça geniş bir medeniyeti daha soktular. Tabi bu durum İslam dininin dilini de benimsememize neden oldu.13.yy'dan sonra edebiyatta Arapça ,Farsça hakimiyeti başladı. Edebiyatta ikilik ortaya çıktı. Divan edebiyatçıları,ortak İslam kültüründen oluşan konuları işlediler. 

2-GÖKTANRI İNANCI: Türklerin benimsediği inançlardandır. Tek tanrılı bir sistemdir. Bu inanış; destanlarda, Orhun Yazıtlarında geçer. Çeşitli unsunlara kutsallık atfedilmiştir ve bu unsurlara saygı duyulur.

 3-BUDİZM:Özellikle Uygur Türkleri döneminde etkilidir. Bu dinle birlikte yerleşik hayata geçilmiş ve bu değişiklik edebiyatımıza büyük ölçüde yansımıştır.

Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasındaki ölçütler konu anlatımı

  4-ŞAMANİZM:Bu dinde Şaman (Kam, Baksı) adı verilen bir dini lider vardır. Şamanlar dini törenleri yönetirler. Kam(şaman),hekim,falcı,kötü ruhlardan arındıran,av törenlerini yöneten kişidir.
*COĞRAFYA: Yaşanılan coğrafya; insanların dillerini, dinlerini, edebiyat anlayışlarını, hayata bakışlarını, dostlarını, düşmanlarını etkiler ve belirler.

  *KÜLTÜREL FARLILAŞMA: Bu faktörün ortaya çıkmasında sadece din, yaşanılan coğrafya etkilidir.

   *TARİHİ SÜREÇ: Tarihi dönemler konuşulan dilin farklılaşmasında etkilidir.

9.SINIF TÜRK EDEBİYATI BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9.SINIF TÜRK EDEBİYATI

Mesnevi Anlatma Geleneği

Nazım birimi beyit olan,

beyitleri “aa bb cc dd...” (her beyit kendi içinde kafiyeli) biçiminde  kafiyelenen, beyit sayısında herhangi bir sınırlama olmayan  divan edebiyatı nazım şekline mesnevi denmiştir.
Mesnevi, eski edebiyatımızda bir çeşit manzum (şiir şeklinde yazılan) roman işlevi görmüş ve günümüz modern romanın yerini tutmuştur. Olay örgüsü uzun, kişi kadrosu geniş pek çok metin, bu nazım şekliyle oluşturulmuştur.

Mesnevi nazım şekli İran (Fars) edebiyatında doğmuş, edebiyatımıza da bu edebiyattan geçmiş bir nazım şekli olan mesnevide aruz ölçüsünün (aruz vezni) çoğunlukla kısa kalıpları kullanılmış; bu nazım şekli kullanılarak olay örgüsü, kişi kadrosu, zaman ve mekân unsurlarının kullanımı bakımından masala ve halk hikâyesine göre daha sağlam ve başarılı edebî metinler oluşturulmuştur. Anonim olmaması ve yazılı gelenek içinde oluşturulması, mesneviyi masal ve halk hikâyesinden ayıran diğer niteliklerdir.

Her beyitin kendi arasında kafiyeli oluşu ve aruz ölçüsünün kısa kalıplarının kullanılması mesnevi metinlerinin uzun olmasını sağlamıştır.

Türk edebiyatında mesnevicilik geleneği Karahanlılar Dönemi‘nde İslam dininin kabul edilmesiyle başlamış ve Batı Uygarlığı Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı Dönemi’ne kadar devam etmiştir. Edebiyatımızda mesnevicilik geleneğinin Yusuf Has Hacip‘in “Kutadgu Bilig“ isimli eseriyle başladığı kabul edilmektedir.

9.SINIF TÜRK EDEBİYATI BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9.SINIF TÜRK EDEBİYATI

9.SINIF TÜRK EDEBİYATI BÜTÜN KONULARI

1.GÖNDERGESEL İŞLEV:
Dilin bilgi verme işlevidir. 
Bir başka ifade ile bilgiyi olduğu gibi aktarma işlevidir. Burada amaç, gönderge konusunda doğru, nesnel (kişiden kişiye değişmeyen), gözlemlenebilir bilgi vermektir. Bu işlev daha çok kullanma kılavuzlarında, nesnel anlatılarda, bilimsel bildirilerde, özetlerde karşımıza çıkar. 
 

2.HEYECANA BAĞLI İŞLEV: 

Bir ileti, göndericinin iletinin konusu karşısındaki duygu ve heyecanlarını dile getirme amacıyla oluşturulmuşsa dil heyecana bağlı işlevde kullanılmıştır.Gönderici iletiyi heyecan ve duygularını dile getirmek amacıyla oluşturmuşsa dil "Heyecan" işlevinde kullanılmıştır.
Bu işlev, göndericinin kendi iletisine karşı tutum ve davranışını belirtir. Bu işlevde çoğunlukla duygular,  dile getirilir. Dilin göndergesel işlevinde nesnellik, heyecana bağlı işlevinde öznellik (kişiden kişiye değişebilen)  hâkimdir. Özel mektuplarda, öznel betimlemeler ve anlatılarda, lirik şiirlerde, eleştiri yazılarında dilin heyecana bağlı işlevinden sıkça yararlanılır. 

3.ALICIYI HAREKETE GEÇİRME İŞLEVİ: 

Bu işlevde ileti alıcıyı harekete geçirmek üzere düzenlenmiştir. İletinin bir çeşit çağrı işlevi gördüğü bu işlevde maksat, alıcıda bir tepki ve davranış değişikliği yaratmaktır. Propaganda amaçlı siyasi söylevler, reklâm metinleri, genelgeler, el ilanları genellikle dilin bu işleviyle oluşturulur. Daha çok emir kipi ile çekimlenmiş cümlelerde görülür. 

  

4.KANALI KONTROL İŞLEVİ: 

Bir ileti, kanalın iletiyi iletmeye uygun olup olmadığını öğrenmek amacıyla düzenlenmişse dil, kanalı kontrol işlevinde kullanılmıştır. Gönderici ile alıcı arasında iletişimin kurulmasını, sürdürülmesini ya da kesilmesini sağlayan bu işlevde iletinin içeriğinden çok iletişimin devam ettirilmesi durumu ağır basar. Törenlerde, uzun söylevlerde, aile yakınları ya da sevgililer arasındaki konuşmalarda; dilin kanalı kontrol işlevini yansıtan iletiler kullanılabilir.

5.DİL ÖTESİ(ÜST DİL)İŞLEVİ: 

Bir ileti dille ilgili bilgi vermek üzere düzenlenmişse o iletide dil, dil ötesi işlevde kullanılmıştır. Dilin dil ötesi işlevinde iletiler, dili açıklamak, dille ilgili bilgi vermek için düzenlenir. Daha çok bilimsel metinlerde ve öğretme amaçlı konuşmalarda karşımıza çıkan dil ötesi işleve, günlük yaşamda da sıkça başvurulur. 

6.ŞİİRSEL(SANATSAL)İŞLEV: 

Bir iletinin iletisi kendisinde ise dil şiirsel işlevde kullanılmıştır. Dil bu işlevde kullanıldığında iletinin iletmek istediği husus, iletinin kendisindedir. Bu durumda ileti, kendi dışında herhangi bir şeyi ifade etmez, yansıtmaz. Obje iletinin kendisidir. Şiirsel metinler, kendinden başka bir şeyi ifade etmeye ihtiyaç duymaz. Dilin şiirsel işleviyle kullanıldığı metinlerde gönderici alıcıda hissettirmek istediği etkileri uyandırmak için, dili istediği gibi kullanır, yani kendi özgün üslubunu oluşturmak için bir anlamda dili yeniden yaratır. Edebi sanatlardan, karşılaştırmalardan, çağrışım gücü yüksek sözcüklerden yararlanarak imgeler oluşturur, kelimelerileri daha çok yan ve mecaz anlamlarda kullanır. Edebi metinlerde dil şiirsel işlevde kullanılır.




9.SINIF DİL VE ANLATIM BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9.SINIF DİL VE ANLATIM

Google Aramaları:9.sınıf dil ve anlatım, 9.sınıf edebiyat, ALICIYI HAREKETE GEÇİRME, DİL ÖTESİ, DİLİN İŞLEVİ NELERDİR, GÖNDERGESEL, HEYECANA BAĞLI, KANALI KONTROL, ŞİİRSEL İŞLEV  

İSİMLER (ADLAR) 

Varlıkları veya kavramları karşılayan,onları bize belirgin 
özellikleri ile tanıtan kelimelere ad (isim)denmektedir. Bir kelime mastar ekleri olan-mek, -mak ya da olumsuzluk ekleri olan -ma, -me eklerini almıyorsa o kelime addır. 
saat, İzmir, melek,sevgi... 

İsimler,
A)Varlıkların oluşlarına göre,
B)Varlıklara verilişine göre,
C)Varlıkların sayısına göre,
D)Yapılarına göre 
olmak üzere dört başlıkta incelenebilir. 

VARLIKLARIN OLUŞLARINA GÖRE İSİMLER 

1) Somut İsimler: Beş duyu organımızdan en az biri ile algılayabildiğimiz isimlerdir.
soba, baston, bulut, hava, nem,ısı, sıcaklık...

 2) Soyut İsimler: Beş duyu organımızın hiçbiriyle algılayamadığımız kelimelerdir.
 insanlık(somutken ek alarak soyuta dönüşmüş), aşk, keder…

3) İş ve Eylem Gösteren İsimler: Kökü fiil (eylem) olan kelimelere “-mek, -mak, -ış, -iş, -me, -ma” ekleri [isim-fiil (ad-eylem) ekleri] getirilerek türetilen ve eylemin adı olan kelimelerdir. Bunlara “fiilimsi” (isim-fiil) de denir.
yazmak,okuyuş, uçuş, bakma… 

VARLIKLARA VERİLİŞİNE GÖRE İSİMLER 

1) Özel İsimler: Evrende tek olan, diğer varlıklara benzemeyen varlıkları tanıtan kelimelerdir.
Türkçe, İzmir,Van Gölü...

2) Tür (Cins) İsimleri: Aynı türden birçok varlığı karşılayan kelimelerdir.
masa,köpek,kitap… 

VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER 

1) Tekil İsimler: Tek bir varlığı karşılayan; -lar,-ler çoğul eklerini almamış isimlerdir..
araba,kasa,defter… 
2) Çoğul İsimler: -ler,-lar çoğul ekini alarak aynı türden birçok varlığı karşılayanisimlerdir.
arabalar,kasalar,defterler… 
3) Topluluk İsimleri: Çokluk eki almamış olsalar bile birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
demet,sürü,ordu… Not: Topluluk isimleri -lar,-ler çokluk eklerini alabilir.
Örnek: "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir! İleri!
  
YAPI BAKIMINDAN İSİMLER 

1) Basit İsimler: Hiçbir yapım eki almamış veya hiçbir kelime ile birleşmemişisimlerdir.Bunlar isim çekim eklerini alabilir.
saatler,kitabımdan… 
2) Türemiş İsimler: İsim ya da fiil kök ve gövdelerinden yapım ekleri getirilerektüretilen isimlerdir.
  yazgı,sevgi,kitaplık… 
3) Birleşik İsimler: İki kelimenin birleşip kalıplaşmasıyla oluşan isimlerdir.
Kırıkkale, hanımeli, gülistan…

Not: Birleşik isimler iki fiilin birleşmesi veya bir isimle bir fiilin birleşmesi ile ortaya çıkabilir. 
Örnek: fırdöndü, gecekondu, çekyat, biçerdöver...
9.SINIF DİL VE ANLATIM BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9.SINIF DİL VE ANLATIM

Kerderli Mahmut'un yazmış olduğu
"Nehcü'l-Feradis Uçmakların Açık Yolu" Harezm Türkçesinin en önemli eserlerinden biridir.

Eser, Hz. Muhammed'in hayatı, hadisleri, ehlibeyt ve dört halifeyle ilgili konulara, dönemin önemli olaylarına, kısaca İslam tarihinin ilk dönemlerini aydınlatan konular ile insanı Allah'a yaklaştıran ve Allah'tan uzaklaştıran iyi ve kötü davranışları açıklayan, süslü ve sanatlı ifadelere yer vermeyen, didaktik tarzda ve samimi bir şekilde yaazılmış bir eserdir.

9.SINIF DİL VE ANLATIM BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9.SINIF DİL VE ANLATIM




Google Aramaları:Harezm Türkçesi Esrlerinden Nehcü'l Feradis Uçmakların Açık Yolu,Nehcü'l Feradis Uçmakların Açık Yolu,Nehcü'l Feradis Harezm Türkçesi, 9.sınıf dil ve anlatım, Harezm Türkçesi eserleri,Harezm Türkçesi ne zaman oluştu,Harezm Türkçesinin ses özellikleri

Yazarın bir öğretmen edası takındığı

bu anlatım biçiminde temel amaç, okura herhangi bir konu hakkında bilgi verme, iyice anlaşılmayan ya da yanlış anlaşılan 
bir sözü, bir düşünceyi aydınlığa kavuşturmaktır. Bu anlatım biçiminde temel amaç bilgi vermek olduğu için verilen yargı tartışılmaz; konuyla ilgili karşıt görüşlere, zıt düşüncelere yer verilmez.

  

Bu anlatım biçiminde anlatım oldukça ciddi, kuru ve öğreticidir.

  

Açıklamanın yapılabilmesi, bir bilginin tam ve eksiksiz olarak verilmesi için tanımlamalardan, örneklemelerden, karşılaştırmalardan ve sayısal verilerden yararlanılır.

  

Fıkra, makale, deneme, gezi, eleştiri, röportaj gibi yazı türlerinde açıklayıcı anlatım biçimi yoğun olarak görülür. Ders kitaplarında, konu anlatımlı dergilerde veya kitaplarda bu anlatım biçimi görülür.

Öğretme amaçlı yazılarda daha “açıklayıcı anlatım” kullanılır.

Öğretici özellik gösteren bir anlatım biçimidir. Yazarın amacı bilgiyi en kısa yoldan okuyucuya anlatmak olduğundan, yazar sanatlı söyleyişlere, imalı sözlere pek yer vermez.

Bu tekniği kullanan yazarın amacı okuyucuya o konu hakkında bilgi vermektir. Genelde öğretici (didaktik) yanı ağır basan metinlerde bu teknik kullanılır.

9.SINIF DİL VE ANLATIM BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9.SINIF DİL VE ANLATIM Açıklayıcı anlatm ile ilgili google aramaları paragrafta anlatım yöntemleri, paragrafta anlatım biçimleri, paragrafta anlatım biçimleri açıklayıcı anlatım, açıklayıcı anlatımın özellikleri, ders kitaplarında açıklayıcı anlatım var

9.SINIF DERSLER

9.SINIF DİL VE ANLATIM BÜTÜN KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ULAŞABİLİRSİNİZ

9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SORULARI ve CEVAPLAR

 

1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?

A)      Filmdeki olaylar İsviçre sınırında geçiyor.

B)      Kitapları, türlerine göre ayırarak kitaplığa yerleştirdim.

C)      Gelecek yıl yaz tatilini Antalya’da geçireceğiz.

D)      Sanatçı, ilk sergisini önümüzdeki hafta İstanbul’da açacakmış.

E)      Serüven romanlarının okuyucusu her yıl biraz daha artıyor.

2- Uçtuk Mohaç ufkunda görünmek hevesiyle

Canlandı o meşhur ova at kişnemesiyle

Bu beyitteki “uçtuk” kelimesindeki edebi sanat nedir?

A) Açık İstiare                              B) Kapalı İstiare                                  C) Mecaz

D) Hüsn-i Talil                             E) Teşbih

3-Kimseyle konuşmadım(  )hemen kendi daireme çekildim(  ) ancak susmak bilmeyen telefon beni canımdan bezdirdi adeta  ( )

Bu cümlede parantezli yerlere hangi noktalama işareti gelir?

A. ( , )   ( , )  ( … )

B. ( ; )  ( ; )  ( … )

C. ( , )  ( ; ) ( . )

D. ( ; ) ( ; ) ( . )

E. ( : )  ( ; )  ( . )

4-“Alınan bu karar, savaşta askerin daha çok ölmesine yol açtı.”

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?

A)    “daha çok” sözü “askerin” sözcüğünden önce kullanılarak

B)     “bu” sözcüğü atılarak

C)     “yol açtı” sözü yerine “neden oldu” sözü getirilerek

D)    “alınan” sözcüğü “askerin” sözcüğünden sonra kullanılarak

E)    “savaşta” sözcüğü “askerin” sözcüğünden sonra kullanılarak

5- Aşağıdaki dizelerin hangisindeki altı çizili sözcük iyelik (aitlik) eki almamıştır?

A)    Kaşa, göze kolay kanmaz yüreğim.

B)    Mecaz sevdalardan artık uzağım.

C)    Göç ettirdi sevda beni yurdumdan.

D)    Tarif etmek mümkün değil dilimle.

E)    Sildi, tek iz bırakmadı ardımdan.

6- Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki birleşik isim yapılışına göre diğerlerinden farklıdır?

A)    Yediverenler başka bir güzellik katıyordu bahçeye.

B)    Araçlar cankurtarana yol veriyordu.

C)    Tozkoparan yol ayrımından girerseniz o semte çıkarsınız.

D)    Çocuklar en çok atlıkarıncayı sevdiler.

E)    Limanın önünde büyük bir dalgakıran yapıldı.

7- Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi soyut değildir?

A)    En başta umudu olmayan adam şiir yazamaz.

B)    Edebiyat öncelikle büyük bir özveri gerektirir.

C)    Müzisyen için ses neyse ressam için de ışık odur.

D)    İnce bir ruh kadar bilgi de lazımdır yazar için.

E)    Son yıllarda beni en çok korkutan film buydu.

8- Aşağıdakilerin cümlelerden hangisinde birbirine karşıt iki sözcük kullanılmamıştır?

A)    Yavaş gitmeyi bıraksan da artık biraz hızlansan diyorum.

B)    Biriktirdiğim bozuk paralarla bisikletimi tamir ettirdim.

C)    Fiyatlardaki artış satışlardaki azalışı beraberinde getirdi.

D)    Az yemek çok yemekten her zaman daha sağlıklıdır.

E)    Mehmet Bey irili ufaklı bir çok sorunla boğuşuyordu.

9- “Yatmak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecaz anlamda kullanılmıştır?

A)    Çocuklar, bu akşam erkenden yattılar.

B)    Doludan, köyün bütün ekinleri yatmış.

C)    Kar yağınca bütün işler yattı.

D)    Fırtınadan gemi yana yatmış.

E)    Düşün, altındaki binlerce kefensiz yatanı!

10- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne yoktur?

A)Sebzeleri küçük küçük doğrayıp tencereye attı.

B)Bugün akşama kadar soru çözecektik.

C)    Oda arkadaşlarını toplantıya çağırmadın mı?

D)    Bahçedeki büyük masanın etrafında birkaç sandalye vardı.

E)Sayfalarca süren yazıyı dün arkadaşlarına gösterdi.

11- Aşağıdakilerin cümlelerden hangisinde birbirine karşıt iki sözcük kullanılmamıştır?

F)     Biriktirdiğim bozuk paralarla bisikletimi tamir ettirdim.

G)    Yavaş gitmeyi bıraksan da artık biraz hızlansan diyorum.

H)    Fiyatlardaki artış satışlardaki azalışı beraberinde getirdi.

İ)      Az yemek çok yemekten her zaman daha sağlıklıdır.

J)     Mehmet Bey irili ufaklı bir çok sorunla boğuşuyordu.

12- Aşağıdakilerden hangisi yapı yönünden basit cümledir?

A)    Sonunda her şeylerini satıp kente taşındılar.

B)    Bin bir güçlükle tepeyi aşıp ormana ulaştılar.

C)    Bu toprakları, babalarından kaldığı için elden çıkarmak istemiyorlardı

D)    Gece geç saatlere kadar çalıştığı zamanlar uyumakta zorluk çekiyordu.

E)    Sokağın başındaki iki katlı, büyük evi onlar aldı.

13-Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi soyut değildir?

F)     En başta umudu olmayan adam şiir yazamaz.

G)    Müzisyen için ses neyse ressam için de ışık odur.

H)    Edebiyat öncelikle büyük bir özveri gerektirir.

İ)      İnce bir ruh kadar bilgi de lazımdır yazar için.

J)     Son yıllarda beni en çok korkutan film buydu.

14- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim tamlaması dolaylı tümleç görevindedir?

A)    Giydiği elbisenin rengini salondaki herkes beğendi.

B)    Uzaklardan, çok uzaklardan bir çığlık işitildi.

C)    Kardeşine aldığı kalem kutusunu masasının üzerine bıraktı.

D)    Dişlerini korumadığı için sık sık diş hekimine gitmesi gerekiyor.

E)    Eskiden her bahçeden ayrı bir çiçek kokusu yayılırdı, bu sokağa.

15- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “hayıflanma” anlamı vardır?

A) Bu düzen böyle gitmez!

B) Sen de mi gittin o maça!

C) Bir de sözümü tutsanız!

D) Bu yaşta bunca sıkıntı çektin!

E) Gençliğim boş yere kayıp gitti elimden, yazık!

9.SINIF DİL VE ANLATIM
KONU İLE İLGİLİ ARAMALARI,9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SORULARI ve CEVAPLAR,DİL VE ANLATIM 2. DÖNEM 3. YAZILI SORU VE CEVAPLARI,LİSE 1 DİL VE ANLATIM 2.DÖNEM 3.YAZILI SORULARI VE CEVAPLARI,9. sınıf dil ve anlatım 2. dönem 3. yazılı test soruları,lise 1 dil ve anlatım dersi 2. dönem 3. yazılı soruları ve cevapları